Τα υδρογονωμένα έλαια είναι φυτικά έλαια που έχουν υποστεί μια χημική διαδικασία, γνωστή ως υδρογόνωση, κατά την οποία προστίθεται υδρογόνο στα ακόρεστα λιπαρά οξέα που περιέχουν. Αυτή η διαδικασία έχει ως αποτέλεσμα τη μετατροπή του υγρού ελαίου σε μια πιο στερεή ή ημιστερεή μορφή, που συχνά είναι πιο σταθερή και έχει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Σε μερική υδρογόνωση, τα έλαια δεν μετατρέπονται πλήρως σε κορεσμένα λίπη, και αυτό οδηγεί στο σχηματισμό τρανς λιπαρών οξέων, τα οποία είναι επιβλαβή για την υγεία.

Γιατί χρησιμοποιούνται υδρογονωμένα έλαια:

• Μεγαλύτερη διάρκεια ζωής: Τα προϊόντα με υδρογονωμένα έλαια έχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε υψηλές θερμοκρασίες και καθυστερούν να χαλάσουν.
• Βελτίωση υφής και γεύσης: Στα προϊόντα αρτοποιίας και στις ζύμες, τα υδρογονωμένα έλαια προσφέρουν καλύτερη υφή και αυξημένη σταθερότητα.
• Οικονομικό όφελος: Τα υδρογονωμένα έλαια είναι φθηνότερα και πιο εύκολα στην επεξεργασία σε σύγκριση με τα φυσικά στερεά λίπη.

Τα τρανς λιπαρά είναι ένας τύπος ακόρεστου λίπους που μοιάζει στη συμπεριφορά του με τα κορεσμένα λίπη λόγω της χημικής του δομής. Υπάρχουν δύο κύριες κατηγορίες τρανς λιπαρών: τα φυσικά και τα τεχνητά.

Τα φυσικά τρανς λιπαρά βρίσκονται σε μικρές ποσότητες σε προϊόντα κρέατος από μηρυκαστικά ζώα (όπως τα βοοειδή) και σε γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως το γάλα, το βούτυρο, το τυρί και το βόειο κρέας, που περιέχουν 2-9% τρανς λιπαρά. Τα περισσότερα τρανς λιπαρά, όμως, προκύπτουν από βιομηχανικές διεργασίες. Συγκεκριμένα, σχηματίζονται όταν υδρογόνο προστίθεται σε φυτικά έλαια για να τα κάνει στερεά, ακόμη και σε θερμοκρασία δωματίου.

Τα τρανς λιπαρά θεωρούνται το πιο βλαβερό είδος λίπους για την υγεία. Σε αντίθεση με άλλες μορφές λιπαρών στη διατροφή μας, τα τρανς αυξάνουν τα επίπεδα της «κακής» LDL χοληστερόλης και μειώνουν τα επίπεδα της «καλής» HDL χοληστερόλης. Αυτή η ανισορροπία στις τιμές της χοληστερόλης αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιακές παθήσεις, οι οποίες αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου για άνδρες και γυναίκες.

Τα τρανς λιπαρά εντοπίζονται σε προϊόντα που περιέχουν μερικώς υδρογονωμένα έλαια. Ειδικότερα, συναντώνται σε:

• Αρτοσκευάσματα: Κέικ, μπισκότα, κρουασάν, κράκερ και έτοιμες ζύμες περιέχουν τρανς λιπαρά.
• Σνακ: Πατατάκια, καλαμπογκοφρέτες και έτοιμο ποπ κορν (ιδιαίτερα εκείνο για φούρνο μικροκυμάτων) συχνά έχουν τρανς λιπαρά.
• Τηγανητά τρόφιμα: Τηγανητές πατάτες, λουκουμάδες, ψαροκροκέτες και τηγανητό κοτόπουλο μπορεί να έχουν τρανς από τα έλαια που χρησιμοποιούνται για το τηγάνισμα.
• Κατεψυγμένες ζύμες: Προϊόντα όπως κατεψυγμένα μπισκότα ή ζύμες πίτσας συχνά περιέχουν τρανς λιπαρά.
• Κρέμες και μαργαρίνες: Φυτικές κρέμες και μερικές μαργαρίνες περιέχουν μερικώς υδρογονωμένα έλαια.

Η ποσότητα τρανς λιπαρών σε μια μερίδα αυτών των προϊόντων μπορεί να κυμαίνεται από 1 έως 4 γραμμάρια. Δυστυχώς, η αναγραφή τους στις συσκευασίες δεν είναι υποχρεωτική. Στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι ο μέσος καταναλωτής προσλαμβάνει περίπου 2-7 γραμμάρια τρανς λιπαρών ημερησίως.

Αν θέλετε να μειώσετε τον κίνδυνο καρδιοπαθειών και να βελτιώσετε τη σιλουέτα σας, μια μείωση της κατανάλωσης τρανς λιπαρών κατά 2% (δηλαδή περίπου 0,5 γραμμάρια την ημέρα) μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις. Σύμφωνα με έρευνες, για κάθε τρίμηνο μείωσης της κατανάλωσης τρανς κατά 2%, η περίμετρος της μέσης σας μπορεί να μειωθεί κατά 1 εκατοστό. Αντίθετα, η διατήρηση των τρανς λιπαρών στη διατροφή σας αυξάνει κατά 20% τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, καθώς θεωρούνται πιο επικίνδυνα για την καρδιά από τα κορεσμένα λίπη.